2010 AUTOMATED ELECTION

Ayon sa ginamit na pamantayan ng COMELEC sa ginanap na “bidding” kung saan nanalo ang SMARTMATIC, ang katangian ng botohan sa 2010 ay ang mga sumusunod:

1. Bago magsimula, ii-”initialize” ng BEI ang counter ng makina sa “0”, magpi-”print” ng “initialization report” sapagkat hindi pwedeng mag-umpisa ang botohan kung walang “initialization report”.

2. Bawat balota ay isusubo sa computer o makinang tinatawag na PCOS (precinct count optical scan). Ang PCOS ay katulad ng teknolohiyang OMR (Optical Mark Reader) kung saan ang balota ay babasahin ng isang “scanner”. Kung botante o technician, o isa sa BEI ang gagawa nito, ay hindi pa malinaw.

3. 2,000 “ballot sides”, o katumbas ng 1,000 balota ng 1,000 ding botante ang kayang i-”scan” o kopyahin ng makina , at isi-”save” ito sa “encrypted format” na “digital image”.

4. Isang makina ang gagamitin sa bawat 4 na “clustered precinct” o katumbas na 1,000 botante. Ang “printing” at “transmission” ng resulta ay hindi pa malinaw kung magmumula din sa mga makinang ito, o nakahiwalay ang gagamiting makina sa “printing” at “transmission” ng resulta bawat “clustered” precinct”. Kung black out, meron itong baterya na tatagal ng 12 oras.

5. Malalaman sa “display” ng makina kung tinanggap o nire-”reject” ang balotang isusubo dito. “Reject” ang balota kung higit na ito sa aktwal na bilang ng rehistradong botante. “Reject” din kung peke, pangalawang ulit nang isusubo, o balota ito ng ibang distrito o lugar.

6. Nakasulat na ang pangalan ng lahat ng kandidato sa lahat ng posisyon sa balota at mamarkahan na lamang. Babasahin ng makina ang mga “full” at “partial shades”, “check”, o “cross mark”, bolpen man o lapis ang pangmarka sa tapat ng bawat pangalan. Ngunit ayon sa COMELEC, magpapahiram sila sa botante ng akmang pansulat sa balota sa araw ng halalan. 15 segundo ang bilis ng pagbasa ng makina sa balotang isusubo, harap at likod.

7. Pagkatapos ng botohan, io-”authenticate” sa makina ng 2 BEI ang resulta, saka ito ita-”transmit” sa BOC (city hall) sa pamamagitan ng “onsite network access” o “internet”. Meron itong back up copy sa “USB” o “CD/DVD”. Bago isara ang halalan, magpi-”print” din ng ER ng “clustered precinct”, “audit log”, “transmission log”, at “statistical report”.

8. Upang i-”canvass” ang resulta sa distrito, mga resulta ng botohan sa makina ng “clustered precinct” ang gagamitin ng BOC sa sarili nitong makina sa “city hall”. Mga datos galing sa “transmission” ang gagamitin at hindi sa “back up CD/DVD” o “USB”.

9. Lahat daw ng gagamiting “hardware” o makina at pyesa nito ay “brand new”.

KUNG MAGKAKAROON MAN NG DAYAAN, walang makatitiyak. Ngunit isa lang ang malinaw, ang dating trabaho ng mga pollwatchers para bantayan ang boto ay hindi na epektibo sa 2010.